Tante betje maakt een wandeling door het dorp want het zonnetje schijnt.

Het zijn dagen die terloops passeren. Geen wolkje aan de lucht en de brommertjes pruttelen voorbij. 

Ans hangt, geveld door het Cambodjaanse wintervirus, snotterig thuis en Martin mag de boodschappen doen. Interessant voor een wekelijks weblog? Ach nee, maar een tantebetjeblog waarin we weinig te melden hebben mag ook wel een keer want elke week een boeiend blog zit er toch niet in de pen en een leeg zondagblog vindt Catrien niets en Lex maakt geen bezwaar tegen een tante betje op zijn tijd dus vooruit dan maar want iets bij elkaar neuzelen gaat nog wel en wanneer het echt allemaal geleuter wordt dan stopt u met lezen maar dat spreekt vanzelf. Het staat u allen natuurlijk ook vrij om slechts de plaatjes te bekijken en een zondagwandeling te maken al weten we niet hoe het weer in Nederland is maar hier is het tropisch en al langdurig droog.

Tante betje gaat boodschappen doen en kijken hoe de rivier er bijligt.

 Maar eerst even zien wat er naast ons gebeurt. 

De klingelkoeien hebben vanochtend op het buurlandje verstek laten gaan en dat blijkt verstandig want de ene vrachtwagen na de andere verschijnt om zijn lading grond in de tuin van de brommerpoetsman te lozen. Het lijkt erop dat de grond bouwrijp gemaakt wordt. De dikke laag zal nog wel moeten inklinken en dan zullen we zien wat het wordt.

Vanuit het raam schiet Ans, zittend in het zonnetje, een paar plaatjes. De scherpe toeschouwer kan zien dat de Mangobomen in bloei staan. De bloesem is niet zo uitbundig als we hoopten maar blijkbaar is de lente begonnen en kunnen we medio april zoete mango’s verwachten. Lekker.

Zoals we eerder hebben kunnen constateren kan bouwen in Cambodja behoorlijk snel gaan. 2 weken geleden is er op het braakliggende terrein dat aan de andere kant van het brommerstalletje ligt in een week tijd een compleet huis annex opslagplaats gebouwd. Het houten geraamte werd in een paar dagen tijd opgericht. Vervolgens golfplaten op het dak en een wc-hok achterin de tuin. De benodigde watertoevoer komt vanaf de rivier en daartoe heeft men een waterleiding naar de overkant van de weg getrokken. Met enige verbazing zien we ze met een pikhouweel het asfaltlaagje openbreken, een gleuf graven en een waterslang leggen. De gleuf wordt weer dicht geveegd en aangestampt. Klaar. Hoezo gemeentewerken en stratenmakers? Inmiddels woont er een familie die een handeltje heeft in kruiwagens en ander wat onbestemder gereedschap.

Op pad voor de boodschappen wordt ik vriendelijk glimlachend gegroet door de vrouw waar we drinkwater en benzine halen. Haar bezigheden voor de dag zitten er grotendeels op. ’s Ochtends rond 8 uur is het voor haar spits. Het restaurantje zit rond die tijd bomvol met mannen die hun ontbijt nuttigen alvorens naar het werk te gaan. Cambodjanen eten gewoonlijk driemaal daags warm. Rijst met prutsoep al of niet voorzien van brokjes vlees. In het winkeltje naast haar waar we drinken en sigaretten kopen ligt de eigenares achter haar toonbank op de tegelvloer en een dekentje een dutje te doen. Aangezien dit eerder regel dan uitzondering is voel ik me niet bezwaard om middels een luid ‘Sue S’daay’ haar te doen opstaan. Ze schikt haar jurk en verkoopt me een pakje sigaretten. 

Rechtsaf, langs de Pagode, op weg naar de rivier om de waterstand te controleren. Het heeft sinds oktober geen druppel meer geregend en het waterpeil in de rivier zakt en zakt. Bomen en rotspartijen steken inmiddels boven het water uit. Het is niet verwonderlijk dat er behoudens de kleine houtenbootjes geen scheepvaart is. Er wordt pas in mei weer een regenbui verwacht en we vragen ons af of we tegen die tijd naar de overkant kunt lopen. De lokale bewoners verzekeren ons dat dit niet het geval zal zijn maar we moeten dat nog maar zien. Het is onvoorstelbaar dat in augustus het water tot aan ons huis schijnt te hebben gestaan. Goed, even onvoorstelbaar is dat er geen druppel water valt en die valt er daadwerkelijk niet. 

Cambodja, een land waar de weersverwachting het journaal niet haalt.

oktober 2014

Langs de rivier op weg naar de ‘boulevard’ voor een kijkje bij de zich steeds verder in de rivier uitstrekkende pier. Waar in oktober op de terrassen het water onder ons tegen de muur klotste is er nu voldoende ruimte voor een weg en een pier waar bootjes aanmeren en mensen hun waren voor de markt lossen. 

Het veerpondje naar Thala Barivat is ondanks de Mekong brug blijkbaar weer in de vaart genomen want het ligt aan het einde van de pier afgemeerd.  Kijken naar de omgeving met het fototoestel in de aanslag geeft een vakantiegevoel. Met een gebrekkig Khmer en gebarentaal vragen of er een foto gemaakt mag worden wordt veelal met een vriendelijk gebaar toegestaan. De meesten gaan vervolgens door met hun werk en lachen wanneer ze bedankt worden. ‘Rare buitenlanders’ zie je ze denken. 

De hoofdstraat van Stung Treng blijkt inmiddels aan een kant weer goed begaanbaar. Er liggen nu betonstroken waar het in oktober nog een open bouwput was voor de aanleg van een nieuw riool. Aan de marktzijde is men nu bezig met de aanleg van deze stroken. Zoals de meeste werkzaamheden in Cambodja is het voornamelijk een kwestie van jonge mankracht. Arbeid is goedkoop en aan jonge mannen is geen gebrek. Met verbazing heb ik bijvoorbeeld een aantal weken geleden vanaf ons balkon zitten kijken naar twee jongens die uren en uren bezig waren met het lossen van een vrachtwagen met bakstenen. Pallets en steekwagens of een vrachtwagen met een kraan? Vergeet het maar. Een kwestie van handenarbeid. En waarschijnlijk was de vrachtwagen op dezelfde wijze geladen ook. En dat in een temperatuur van ++ 30 graden.

Bij de markt is een man of 25 bezig met de aanleg van de betonstroken. Er staan twee cementmolentjes die met emmers kiezelstenen, zand en cement worden gevuld. Vervolgens wordt het mengsel over de banen geschept, wordt er water toegevoegd en met behulp van een houtenlat gladgestreken. Aan het eind of begin is iemand bezig met een roterend machientje het geheel mooi egaal te maken. 

De zon tenslotte doet de rest. 

Aan de ‘Barang’ die op zijn hurken foto’s zit te maken wordt nauwelijks aandacht geschonken. Wanneer ik omloop om ook de jongens die de cementmolentjes vullen te fotograferen zijn er wel een paar die willen poseren. 

Wanneer ze het resultaat zien krijg ik een stuk plakkerig en kleverig cake-brood aangeboden. Het smaakt goed en ik vraag me af waar hij dat gekocht heeft. Mijn Khmer is onvoldoende om hem dat te vragen en zijn Engels kom niet verder dan “Hello”. 

Ik koop later het kokosachtige wittebrood wat we normaliter bij de bakker halen.

Het groentewinkeltje bij de markt is na maanden weer geopend en dat bevalt me. Zo hoef ik niet het benauwde marktgedeelte binnen waar de warmte en met name de vleesafdeling me een ongemakkelijk gevoel geven. Knoflook, wortel, bosuitjes, iets onbestemds bladgroenterigs, aardappelen, sla, paprika en een aubergine kosten zo’n $3,= en daar kunnen we twee dagen van eten. Het fruitstalletje heeft wel de pitaja, drakenvrucht, maar geen lychees waarvoor ik naar een volgend stalletje ga. Het meisje daar vraagt $2,50 voor een kilo lychees en ik vermoed de toeristenprijs te betalen. Ans bevestigt echter dat lychees wel prijzig zijn dus we zullen opletten wat ze een volgende keer bij de vertrouwde fruitverkoopster kosten. Na de aanschaf van wat beltegoed voor de telefoon gaat tante betje terug naar huis voor de lunch.

Aan het eind van de dag verschijnt er bij de buren een kleine bulldozer waarmee de hopen grond worden geëgaliseerd. 

De aangeplante fruitstruikjes en boompjes worden ondersteboven geschoffeld en het resultaat maakt ons uitzicht er niet fraaier op. Martin gaat even polshoogte nemen en het blijkt dat de eigenaar van het landje een huis wil gaan bouwen. Hij laat nu grond storten en zal gaan bouwen wanneer hij opnieuw voldoende gespaard heeft. De man van de brommers huurt zijn plek van hem. 

We vragen ons af waar hij met zijn gezin naar toe moet wanneer er daadwerkelijk gebouwd gaat worden. Zijn brommerplaats en huisje lijken redelijk permanent maar zullen waarschijnlijk wel tegen de vlakte gaan.

Tot slot klingelen en wandelen de koeien weer door de straat op weg naar hun overnachtingsplaats. Ze moeten wat verder lopen dan hiervoor want het grasveldje naast ons lijkt voorlopig ongeschikt als graasweide.

Li Hai

Maart 2016?

Afgelopen week zijn we in Phnom Penh om met de directeur van VSO Cambodja te spreken over een mogelijke verlenging van onze plaatsing.

Woensdagochtend om 3.00 uur opgestaan en met de minibus naar Phnom Penh gereden. De minibus heeft een aantal voordelen boven de gewone bus. Het is goedkoper, ze halen je thuis op, rijden sneller, gaan via een kortere route en brengen je op de eindbestemming. Samen met 13 Cambodjanen is het behoorlijk vol. Rond het middaguur zijn we in Phnom Penh en worden we bij het Okay guesthouse afgezet. VSO vergoed slechts $ 7,- voor een overnachting en het hotel waar zij ons herbergen zijn we inmiddels zat. Vieze kamers en geen enkele mogelijkheid om iets te eten of te drinken. Dat betekent dat we op de kamer hangen en voor alles naar een restaurant moeten. Vervelend, we besluiten wat meer te betalen en in Okay te overnachten waar we in 2013 samen met Annemiek een prima tijd hebben gehad. Okay is een guesthouse in het toeristische centrum van de stad en wordt in de Lonely Planet gids vermeld. De kamers zijn schoon, de douche heeft warm water en het is een komen en gaan van toeristen. Dit maakt dat de gemeenschappelijke ruimte waar je kunt eten en drinken gezellig druk is en er voortdurend mensen zijn die een praatje willen maken. Het personeel is hartelijk en voorkomend. 

Dit guesthouse wordt onze thuisbasis in Phnom Penh.

Donderdagmiddag het gesprek met Vantha de directeur van VSO. Helder en vaag tegelijkertijd. In eerste instantie spreken we over de plaatsing van Ans tot nu toe en de plannen voor de korte termijn. Duidelijk is dat we nu, na een klein half jaar, daadwerkelijk aan de slag zijn. De contacten met het ziekenhuis en het trainingscentrum beginnen te werken en de plannen voor het verbeteren van de verloskunde krijgen vorm. Er is vertrouwen ontstaan over de aanpak en werkwijze van Ans en het is duidelijk dat het nuttig is om te verlengen. Martin kan een steentje bijdragen aan het verbeteren van de opleiding en er is ook voor hem een zinnige bijdrage te leveren.

VSO Cambodja stopt echter met haar programma in de gezondheidszorg. Desalniettemin is er een mogelijkheid voor Ans om haar plaatsing tot maart 2016 te verlengen. Er is nog een andere VSO-er, Favour, die tot maart volgend jaar een aanstelling heeft in de zorg en men wil met deze twee health-medewerkers het programma afronden. 

De constructie doet ons een beetje vreemd aan. Blijkbaar heeft VSO Nederland een kleine sponsor gevonden die Ans haar plaatsing wil bekostigen. We zouden dan niet aan VSO Cambodja hoeven rapporteren maar aan VSO Nederland? We maken duidelijk dat we in geen geval rechtstreeks aan de sponsor wensen te rapporteren want dan zijn we in feite onze eigen zaak begonnen en we willen dat het glashelder is dat we voor VSO werken en niet voor onszelf of een sponsor. Wat ons betreft doet dit onmiddellijk de vraag oprijzen in hoeverre er vanuit Cambodja nog wel ondersteuning is voor het Health programma. Ja, VSO Cambodja blijft wel ondersteunen maar er is geen geld voor een programmamanager. Een andere manager kan het erbij doen om zo de contacten met de partners (ziekenhuis, RTC) te onderhouden. Aangezien Biju ook de vraag heeft gekregen of hij wil verlengen vermoeden we dat er linksom of rechtsom een budget binnen VSO Cambodja is om nog steeds iets te doen in Health. Nee, Biju heeft dit aanbod afgewezen en dus is er geen aanvraag gedaan voor budgetering?

Hm, wat ons betreft nog wel een aantal zaken waar meer duidelijkheid over moet komen.

Daarnaast willen we erg graag deze zomer naar Nederland. Aangezien we er vanuit gegaan zijn dat we in 2015 ons avontuur zullen afronden moeten we in geval van een verlenging wel een aantal zaken gaan regelen. Daarbij komt dat Pa en Ma Ohms in september 60 jaar getrouwd zullen zijn en zo’n bijzondere gebeurtenis willen we liever niet missen. Of het mogelijk is om tussentijds op en neer naar Nederland te vliegen en wie dat dan moet betalen en of we 6 weken verlof kunnen krijgen en hoe dat dan zit met huur, salaris etc. etc… zijn vragen die nog wel beantwoord moeten worden alvorens we een definitieve keuze kunnen maken.

In principe zijn we genegen om te verlengen. Het verblijf in Cambodja is fascinerend. Het werk is uitdagend en we zijn voor ons gevoel nauwelijks begonnen. We voelen ons op ons gemak in Stung Treng en met de mensen om ons heen. Beata zou het bijvoorbeeld wel heel erg fijn vinden wanneer we ons verblijf verlengen. De werkrelaties worden steeds beter. Het onderlinge vertrouwen en de wil om samen zaken aan te pakken groeit. Onze eigen investering in de mensen en het werk neemt vanzelfsprekend ook toe en dat maakt dat we wat meer willen bewerkstelligen dan mogelijk zou zijn wanneer we nu al beginnen met afronden. 

Maar goed, Vantha zal contact opnemen met VSO Nederland en onze vragen bespreken. Wij wachten rustig de antwoorden af en zullen zien wat  het volgende gesprek oplevert.

Ans gebruikt de vrijdag om allerlei boodschappen te doen in Phnom Penh. Zo koopt ze bijvoorbeeld een compleet matras om later hechtsponzen uit te kunnen snijden, hechtnaalden, naaldvoerders, schetsboeken en kaas. Martin heeft de gehele dag doorgebracht in een vergadering over de aankomende jaarverslagen die VSO Cambodja moet gaan produceren voor VSO International, de sponsoren en andere belanghebbenden. Er zullen in maart workshops georganiseerd worden om de programmajaarverslagen en het landoverzicht te produceren.

Deze vergadering waarbij Vantha, de directeur, twee stafmedewerkers en 4 vrijwilligers bijeen zijn heeft tot doel deze workshops voor te bereiden. Om een lang verhaal kort te maken. Aangezien Martin in dit soort vergaderingen zijn mond niet kan houden is hij nu belast met het schrijven van een eerste versie van het Health-jaaroverzicht wat dan als input voor de workshops kan dienen. Hij zal alle informatie en data van de verschillende Health-medewerkers en hun kwartaal en jaarverslagen krijgen met als opdracht daaruit een algemeen jaarverslag te schrijven. Lekker, uw correspondent heeft zich een bulk werk op de hals gehaald. Nu maar zien of hij vanuit al die data een fraai rapport kan schrijven in aanvaardbaar Engels. Ongetwijfeld volgt er dan een blog over het VSO Health-programma in Cambodja. Een programma waar ze mee stoppen. Ja, Ans en Martin zullen netjes de boel opruimen en het licht uitdoen.

Zaterdagochtend worden we om 2.30 uur ons bed uitgebeld om weer aan de terugreis met het minibusje te beginnen. We zijn zo’n beetje de eerste die opgehaald worden en dat betekent dat we dik 2 uur door een pikdonker Phnom Penh rondneuzelen om andere personen, pakjes en zelfs kippen en een haan op te halen alvorens we richting Stung Treng vertrekken. Het is zeer de vraag of we een volgende keer opnieuw de minibus nemen. na een lange rit zijn we keurig om 12.30 uur in Stung Treng. Zo kunnen we ons om 15.00 uur met schetsboeken en potloden melden voor de start van een tekencursus. Beata en Marissa hebben een Koreaanse medewerker van het opleidingsinstituut voor leraren zover gekregen ons tekenles te geven. De tekenles is ons prima bevallen. 

Li Hai

'not a flu bug'

Deze week slechts een vluchtige notitie.

Uw correspondent heeft een virus ontvangen. Vorige week vrijdag gelanceerd door Beata waar we, na haar optreden bij de muziekschool, nog wat zijn gaan drinken. Op zondagavond heeft zij zich koortsig afgemeld voor een bruiloft waar wij samen met Marissa en Rolly wel aanschuiven voor diner, drank en dans. We raken steeds meer ingeburgerd in Stung Treng. Op zich nog niets aan de hand. Vanaf woensdag echter keelpijn, niezen, snotten, hoesten, hoofdpijn en een algemeen gevoel van malaise. Het is toch wat dat in een Cambodjaanse winter waarbij het bijna 30° C is en de gehele dag de zon schijnt Martin gewoon ordinair verkouden wordt. Ans is gelukkig tot nog toe de dans ontsprongen. Michiel is het een zelfde virus als thuis??

Wel een productieve week. Ans heeft gesproken met 'Save the Children' over hun project in het ziekenhuis voor Health Center verloskundigen. Zij wil hierin participeren en er zal later een vervolggesprek komen met hun directeur. Seylak, docent aan het regionaal trainingscentrum, zal bij dit gesprek aanschuiven.
Met Seylak hebben Ans en Martin al verschillende gesprekken gevoerd over het verbeteren van het onderwijs aan de studenten. Het ontwikkelen van case-studie formulieren en het geven van workshops en trainingen op het RTC. Vrijdag hebben we samen met hem en de directeur van het RTC gesproken over het ontwikkelen en organiseren van drie workshops. Partogram, hechten en didactiek. Goed om een gesprek met deze directeur te hebben. Verrassend is dat hij oppert om bijeenkomsten met studenten en docenten te organiseren met tot doel informatie te verzamelen die kan leiden tot het maken van een zogenaamde 'SWOT' analyse voor het RTC. Dat hij voorstelt om dit dan meteen maar komende maandag te doen is voor Martin wel wat erg kort door de bocht. Niet omdat hij stevige hoofdpijn heeft maar het lijkt hem verstandig om dit soort activiteiten zorgvuldiger voor te bereiden en op een later tijdstip te plannen. Hij zal binnenkort contact opnemen met een docent die net terug is van een opleiding in Australië en misschien degene is die het voorstel over een 'SWOT' analyse in eerste instantie gedaan heeft.

Maar goed, er valt meer dan genoeg werk voor ons beiden te doen. Langzaam maar zeker breidt ons zakelijke en sociale netwerk zich uit. Vreemd om te bedenken dat we volgens de eerste overeenkomst met VSO in maart zouden afronden terwijl we nu eigenlijk pas goed opgang komen en bijvoorbeeld workshops plannen voor april.

Het antwoord op de vraag of we mogelijk met een jaar willen verlengen tot juli 2016 wordt meer en meer urgent. Komende week vertrekken we naar Phnom Penh om donderdag met de directeur van VSO te gaan praten over een lange(re) termijnvisie en een eventuele verlenging van Ans haar plaatsing. Martin zal een dag later Beata vervangen op de vergadering van VolCom (Volunteers Community) om zo Stung Treng te vertegenwoordigen. Dit betekent voor de trouwe lezers van ons blog dat we volgende week waarschijnlijk niets zullen publiceren want twee dagen Phnom Penh betekent ook twee dagen hobbelen in de bus en zo weinig gelegenheid tot het schrijven van een stukje. 

Tot slot zijn er allerlei verwikkelingen met de andere volunteers. Zo heeft Sophea haar ontslag genomen als assistent van Ans. Zwangeren zijn niet zo evenwichtig en doordacht zullen we maar denken. Wel erg onhandig en een beroerde timing. Meer roddel, achterklap en wat verder ter tafel komt in een volgende aflevering.
Nu eerst maar even de neus snuiten.

Li Hai

Health Centers

Ans heeft een aantal Health Centers in de provincie bezocht. Er was bezoek uit Guernsey, een van de Kanaaleilanden dat voor de kust van Normandië ligt. De semi Britse overheid van dit kanaaleilandje stelt een fonds beschikbaar waaruit projecten voor ontwikkelingslanden gefinancierd kunnen worden. Via VSO hebben zij een donatie gedaan aan het ziekenhuis in Stung Treng en een 6-tal Health Centers in onze provincie. Ans is uitgenodigd om dit bezoek mede te begeleiden.

De gezondheidszorg in Cambodja is gecentreerd rond een Referral Hospital en Health Centers in de buitengebieden. Voor Stung Treng zijn dit 11 Health Centers. Deze hulpposten zijn de laatste jaren door buitenlandse fondsen behoorlijk vernieuwd. De meeste centra beschikken over een klein zonnepaneel voor elektriciteit en een waterput, al staat die aan het eind van het droge seizoen vaak leeg. De watervoorziening moet dan van kilometers ver aangevuld worden. De Health Centers hebben een ruime taak. Het zijn algemene hulpposten waar mensen terecht kunnen voor zorg en informatie. Maar ook om te bevallen. In principe zijn de centra de gehele dag bemand maar in de praktijk zijn ze een aantal uren per dag, vooral in de ochtend, geopend.  De verloskundige is oproepbaar en in enkele gevallen hebben ze de gelegenheid om te overnachten.

Verloskundigen solliciteren niet naar een baan. 

Na hun opleiding moeten ze voor het ministerie van gezondheid een examen doen en als ze slagen worden ze ergens geplaatst. In de praktijk van het alledaagse Cambodja speelt geld hierin een rol. Wanneer de verloskundige of haar familie in staat zijn wat te schuiven dan kan een beter plekje gevonden worden dan wanneer dit niet het geval is. De armere en minder invloedrijke verloskundigen komen zo in de afgelegen wildernis terecht. Ver van huis, familie en vrienden om hun beroep uit te oefenen. De laatste jaren is er oog voor deze onaangename situatie en proberen collega’s onderling, in overleg met de regering, plaatsen te ruilen om zo een wat plezierigere werksituatie te creëren.

Het Guernsey fonds voorziet in 10 bedden met matrassen, een sterilisator, een echoapparaat en een koelkast voor het ziekenhuis. Voor de Health Centers verlosbedden en in het geval van het centrum in Samaki het boren van een waterpomp en de aanleg van een zonnepaneel. Samen met Biju, zijn baas van het ‘Provincial Health District’ (PHD), de nieuwe ‘Health manager’ van VSO en Nick uit Guernsey is Ans maandag en dinsdag op inspectie geweest.

Maandag begint het programma met een presentatie van het PHD over de gezondheidssituatie in de provincie Stung Treng. Voor deze bijeenkomst zijn de directeuren van het ziekenhuis en de Health Centers uitgenodigd. Het is voor Ans nuttig om ook deze mensen te ontmoeten.

Een aantal statistieken ten aanzien van moeder en kind passeren de revue. Het overlijdenspercentage van moeders is 0,2% en van baby’s 1,8%. Ter vergelijking met Nederland zijn deze percentages voor moedersterfte 0,006% en babysterfte 0,3 %. Voor wat betreft Cambodja zijn deze getallen een aanzienlijke verbetering met 10 jaar geleden. Slechter af zijn ze in de armere Afrikaanse landen met een moedersterfte van 0,8 % en een babysterfte van 4%. 

Het meest opvallende voor Ans is echter het lage percentage keizersneden van slechts 2,5 %. 

Mogelijk komt dit door de slechte bereikbaarheid van het ziekenhuis, armoede en of gebrek aan informatie. In Nederland ligt het aantal keizersneden inmiddels rond de 20% mede omdat vrouwen in toenemende mate om deze ingreep vragen en die voor de gynaecologen in onze goed voorziene ziekenhuizen relatief eenvoudig uit te voeren is. In de afgelegen gebieden bevallen nog veel vrouwen onder begeleiding van een traditionele vroedvrouw. Voorlichting van de regering over de gevaren hiervan maakt dat dit geleidelijk minder wordt.

’s Middags is er een Health Center langs de Mekong bezocht zo’n 50 km buiten Stung Treng. Het centrum voorziet in de behoefte van het gehele district en niet alleen het dorpje waar het gebouwd is. In dit centrum heeft men met geld uit Guernsey al eerder een zogenaamd wachthuis laten bouwen. Hier kunnen vrouwen terecht die zo afgelegen wonen dat ze niet in staat zijn om thuis de bevalling af te wachten. In het wachthuis is tevens een verloskamer en een ruimte waar de mensen 2 dagen na de bevalling kunnen blijven. De vrouwen worden in deze periode met plaatjes voorgelicht over de verzorging, hygiëne, voeding en borstvoeding. Vervolgens gaan ze zonder verdere hulp naar huis. In Nederland ondenkbaar. De vierde dag na een bevalling is vaak een kritische dag. Borstvoedingsproblemen of een kind wat geel ziet. Misschien komen dit soort problemen hier minder voor maar daarvan zijn we niet op de hoogte. 

De aanwezige uitrusting voor de partus is minimaal maar wel voldoende. Mensen brengen meestal hun eigen keukenpapier mee. De tissues gebruiken ze als celstofmatjes en als die er niet zijn dan gebruiken ze niets of de sarong van de vrouw. Een luier is vaak een driehoekige dunne doek en als het kind geluk heeft dan ligt er een keukenpapiertje in. De man wordt geacht om alles op te ruimen en schoon te maken. Ja, ja, daar kunnen we misschien nog wat van leren mannen. Na de bevalling wordt er niet gedoucht, maar gepoetst.

Ans heeft veel respect voor de verloskundigen die in deze hulpposten hun werk verrichten. In ieder district zijn er 1 of 2 secundaire verloskundigen en voor de rest werken er primaire verloskundigen. De secundaire verloskundigen hebben een 3 jarige opleiding maar de primaire verloskundigen hebben slecht 1 jaar scholing gehad en zeer weinig praktische ervaring. Ga er maar aan staan. Van hen wordt verwacht dat ze zelfstandig een bevalling begeleiden. Gelukkig zijn er wel 3 ambulances gedoneerd door China. Dit Health Center heeft er een toebedeeld gekregen. Hopelijk hebben ze ook een chauffeur en gaat er een verpleger mee tijdens het transport. De benzine wordt door de regering betaald. Vroeger was dit nog al eens een probleem omdat niemand de benzine kon of wilde betalen.

Dinsdag na een gezamenlijk ontbijt op pad naar een centrum op 80 km afstand. Het ligt heel geïsoleerd in de jungle en voorziet in de behoefte van een uitgestrekt gebied langs de grens met Laos. Mede door de nieuwe brug over de Mekong en de aanleg van een weg door de Chinezen komen er in dit gebied meer en meer mensen te wonen.
De bestaande gemeenschappen liggen echter heel erg verspreid in het oerwoud en gebruiken eerder de rivier dan wegen voor transport.

Het is mooi om te zien dat er in het centrum voortdurend mensen in- en uitlopen voor hulp. Interessant voor Ans is  een zwangerschapscontrole maar er komen ook vrouwen met hun kinderen voor vaccinaties. Zo functioneert de hulppost ook als consultatiebureau. Er is een staf aanwezig van verloskundigen en verpleegkundigen.
De verloskundigen zijn vrouwen en de verpleegkundigen mannen. De verpleegkundigen functioneren hier als dokters want die zijn niet aanwezig in de Health Centers.

Helaas zijn de gedoneerde bedden gynaecologische tafels en geen verlosbedden. Het bloed kan niet goed en hygiënisch opgevangen worden. Door kleine aanpassingen is daar wel iets aan te doen. Maar het blijft suf.
De verloskundigen staan achter het bed en niet zoals in ons land aan de zijkant.

De enige goede tafel is door een andere organisatie gedoneerd. Hij staat tegen de muur en er is nauwelijks ruimte voor de verloskundigen om te assisteren bij een bevalling. Het hoofd van het centrum wil een stuk van het aanrecht weg laten halen zodat er meer ruimte voor de verloskundige ontstaat. Ans heeft een eenvoudiger advies. Wanneer ze  het bed 90 graden draaien kan het aanrecht intact blijven en de verloskundige aan 2 kanten van het bed staan. Simpele oplossing en goedkoop. In dit centrum is er een wachthuis en slaapruimte in aanbouw voor de zwangeren en de verloskundigen die ’s nachts op wacht staan.

De lunch wordt in een restaurantje naast het Health Center genuttigd. Grappig is dat door het neerzetten van zo’n hulppost er al snel winkeltjes, zaakjes en dus ook eten opduikt. Vervolgens zijn er nog 2 centra bezocht.
Allen zijn op dezelfde manier gebouwd en redelijk voorzien van uitrusting en personeel.

Al met al een geslaagd bezoek aan de Health Centers. Het is voor Ans interessant om meer van de gezondheidscentra in de afgelegen gebieden te weten en te ervaren hoe mensen onder moeilijke omstandigheden moeten werken.
Ze functioneren ver van het ziekenhuis met slechte vervoermogelijkheden. 3 Ambulances voor een gebied zo groot als Friesland, Groningen en Drenthe met slechte zandwegen maakt dat de verloskundigen veelal op zichzelf zijn aangewezen. Tijdens het regenseizoen zijn deze gebieden nog moeilijker te bereiken met glibberige of weggespoelde wegen. Ja, veel waardering voor de nauwelijks opgeleide verloskundigen die hier bevallingen moeten begeleiden.

Ans heeft besloten, nu er in het ziekenhuis geen studenten zijn, om de preceptors trainingen te laten geven aan deze verloskundigen. Een andere NGO, Save the Children, ondersteunt een bijscholing van 3 weken in het ziekenhuis voor alle Health Center verloskundigen. Ans heeft geregeld dat een van de begeleiders deze week 4 nieuwsgierige jonge verloskundigen training in hechten heeft gegeven. Zo kan de preceptor oefenen in het geven van de training en snijdt het mes aan twee kanten. De begeleiders worden vaardiger in het geven van de training die ze later aan de studenten kunnen geven en de Health Center verloskundigen worden bijgeschoold.

Zo breidt Ans haar heilzame invloed verder uit.

Li Hai

ICS

Woensdag zijn we bij de basisschool in Thala Barivat geweest om de huidige ICS groep te helpen bij haar slotactiviteit.

ICS, International Citizin Service is een ontwikkelingsprogramma dat Britse jongeren tussen de
18 en 25 jaar stimuleert om wereldwijd armoede te bestrijden. 

De deelnemers worden gekoppeld aan jongeren uit het land waar ze heen gezonden worden. Het programma beslaat ongeveer 3 maanden. ICS werkt met verschillende partners die werkprojecten aandragen. VSO is de belangrijkste partner en de basis voor ICS in Cambodja. Jammer dat de Britse overheid slechts tot juli 2015 steun heeft toegezegd en het vooralsnog afwachten is of zij blijven doneren. Anders gaat ook voor ICS gelden dat ze afhankelijk worden van hun eigen vermogen om fondsen te werven. Iets wat de deelnemers nu, net als wij in Nederland, ook al geacht worden te doen. Van de Britten wordt verwacht dat ze minimaal £700,= ophalen voor hun eigen plaatsing. Fondswerving als basisvaardigheid voor ontwikkelingswerk.

De twee weken dat we in september in Phnom Penh waren had ICS Martins interesse gewekt. Aantrekkelijk is de koppeling van Cambodjaanse jongeren aan de groep westerlingen. Veel Cambodjaanse jeugd was op het kantoor aanwezig om te solliciteren voor een ICS plaats. Ze zijn behoorlijk opgeleid en moeten vanzelfsprekend enige beheersing hebben van het Engels. Ze kunnen werkervaring opdoen bij een NGO en verbeteren hun taal. Martin is enthousiast over deze constructie want voor de Cambodjanen is het een kans om aan hun carrière te gaan werken.
Wij (buitenlanders) zijn hier voor een korte periode en hebben weinig lange termijn invloed. De Cambodjanen zelf blijven en zijn in Martins ogen van een veel groter belang voor de ontwikkelingen in dit land. ICS biedt ze een mogelijkheid om met buitenlanders te werken en hun blikveld en netwerk te verruimen.

Dat dit in de praktijk voor een aantal van hen zo werkt is in Stung Treng duidelijk. Onze Volunteer Assistants hebben allemaal een verleden bij ICS. De overstap van ICS naar VSO is klein omdat ze ons al ontmoet hebben. Een aantal van hen maakt vervolgens de stap naar andere werkzaamheden maar ze onderhouden wel het contact.





Sithonn werkt nu voor een NGO die zich in de provincie bezig houdt met de gezondheidszorg. Hij verzamelt onder andere informatie over hoe men de behandeling in het Stung Treng ziekenhuis ervaart. Via hem komt dit bij Ans. Formeel zou ze deze informatie niet krijgen want in de praktijk hebben de verschillende NGO’s die hier werkzaam zijn geen contact met elkaar. Tholl heeft de stap gemaakt naar een functie bij een NGO die zich bezig houdt met de bescherming van gieren die in het bos leven. Aangezien grote delen van het oerwoud in rap tempo worden gekapt zijn de gieren in hun bestaan bedreigt.

Chantra is via de contacten die hij opgedaan heeft overgestapt naar het ‘teachers training center’ waar hij nu als docent werkzaam is. Hij is voortdurend bereid VSO met raad en daad bij te staan. Hij heeft bijvoorbeeld het partogram laten maken in Phnom Penh en probeert Ans de basisbeginselen van de Cambodjaanse dans bij te brengen. Chenda is recent overgestapt naar een managementfunctie bij ICS.




Niets nieuws onder de zon natuurlijk voor wat betreft het opbouwen en onderhouden van netwerken. Mooi is dat de kruisbestuiving tussen VSO / ICS en de Cambodjaanse jeugd het werk voor ons vergemakkelijkt. De Cambodjanen zijn hierin de blijvende factor. Zij vormen een lokaal netwerk waar wij als passanten goed gebruik van kunnen maken.
Ja, Martin is enthousiast over het ICS programma.

De huidige groep is werkzaam in onze provincie Stung Treng. In november hebben we ze tijdens hun introductiebijeenkomst ontmoet en even met een aantal van hen gesproken. Ze zijn in koppeltjes verspreid over de dorpjes in de omgeving en worden daar toegevoegd aan lopende projecten. Dit zijn geen VSO projecten maar werkzaamheden opgezet door andere partners van ICS. De jeugd verblijft bij de lokale bevolking en maakt zo kennis met het dagelijkse leven in Cambodja en het wel en wee van ontwikkelingswerk. Een aantal wil natuurlijk veel meer dan ze in staat zijn te doen maar dat is de normale frustratie. Thuis gemaakte verwachtingen versus dagelijkse realiteit. Naast hun eigen werkzaamheden wordt de ICS plaatsing afgerond met een gezamenlijke groepsactiviteit. Er is een budget van $200,= vrij te besteden. Daartoe aangezet door Rolly, die werkzaam is in het Thala Barivat district, is de keuze gevallen op de basisschool in het dorp.
(Tijdens het kennismakingsbezoek aan de school heeft Martin zijn voet gekneusd. De voet herstelt inmiddels goed.)

Het plan is om het speelterrein op te knappen en te verfraaien.

Woensdag was het zo ver.

’s Ochtends om 6.30 uur verzamelen we ons om naar Thala Barivat te vertrekken. De ICS-ers huren een bootje en wij gaan op de brommer. Aan Oudoun, de assistent van Beata is goed te merken dat het ook in Cambodja winter is.
Hij staat in zijn blouse te rillen en te klappertanden van de kou. En inderdaad, wij slapen ’s nachts onder een deken en bij het ontbijt is het zo’n 17 graden. Arme Oudoun, misschien geen geld voor een trui of jack en we moeten ongeveer een half uur, via de Mekongbrug, rijden. In Thala Barivat aangekomen is het rillen en klappertanden zodanig toegenomen dat Martin hem snel zijn sweater geeft die hij dankbaar aantrekt. Die sweater had Martin misschien al in het begin kunnen geven maar hij had weinig zin om zelf in zijn T-shirtje de brommerrit te maken.
Tja, goede doelen hebben zo hun beperkingen.

Een deel van de kinderen staat inmiddels gewapend met kapmesssen geduldig te wachten op wat er komen gaat.
De directrice van de school heet ons hartelijk welkom. Zij is oprecht blij en dankbaar dat er aandacht geschonken wordt aan haar school want dat is in het verleden nog niet voorgekomen. Al het ontwikkelingsgeld verdwijnt in haar ogen naar Stung Treng stad en de plattelandsgemeenschappen worden vergeten. Aangezien Rolly dit sentiment kent was het een prima idee van hem om de ICS groep te adviseren deze school te kiezen.

Na het welkomstwoord gaat een ieder aan de slag.  De ICS-ers beginnen met het schuren van de behoorlijk verroeste en verrotte glijbaan en schommels, er worden grote banden gebracht die geverfd gaan worden, de Cambodjaanse ICS groep begint aan de constructie van een houten zitbank, de muur gaat een schildering krijgen en de Cambodjaanse kinderen vallen met hun kapmessen de wildernis aan.

Jong geleerd oud gedaan. De wijze waarop de kinderen het onkruid te lijf gaan is naar Nederlandse begrippen roekeloos gevaarlijk. Ze hakken en maaien er enthousiast op los.Wanneer het mes niet scherp genoeg is naar hun zin slijpen ze het bij en voort gaat het weer. De omgekapte rommel wordt naar goed Cambodjaans gebruik in de fik gestoken en binnen de kortste keren hebben ze grote delen van de wildernis opgeruimd. Terloops wordt er een slang doodgeknuppeld die door alle onrust uit een boom is komen zakken. Wonder boven wonder gebeuren er geen ongelukken. De kinderen blijken motorisch een stuk beter dan hun Nederlandse soortgenootjes. Over hun vaardigheid om met gereedschap om te gaan en hun bereidheid om te werken zullen we maar zwijgen. Ja, mooi om te zien.

Vervolgens staan ze met grote ogen te kijken hoe die vreemde buitenlanders bezig zijn met het verven van autobanden en het beschilderen van hun muur.

Velen van hen komen ook ’s middags terug naar school om de bedrijvigheid mee te maken. Een normale schooldag in Cambodja duurt een halve dag. ’s Ochtends een groep en ’s middags een andere groep. Naast alle veldactiviteiten gaan de lessen voor grote groepen kinderen gewoon door.

Naast verfraaiing en reparatie van de speeltoestellen is de muurschildering een succes. Er worden 3 bomen geschilderd met onder iedere boom een stichtelijke leus. ‘Milieu is van levensbelang’, ‘Onderwijs is armoede bestrijding’ en ‘Hygiëne betekent goede gezondheid’. De directrice beschildert houten bordjes van gelijke trekking die op de bomen van de speelplaats bevestigd zullen worden. De kruinen van de bomen op de muur worden gevormd door handafdrukken van de kinderen zelf. Simpel, een manier om de kinderen te betrekken.

Reparatie van de speeltoestellen vergt beduidend meer tijd dan verven maar uiteindelijk ziet het er allemaal fris en opgeknapt uit. De directrice en haar stafdocenten staan tevreden te glimlachen en de kinderen beginnen met het beklimmen van een nieuwe schommelband. 

Tot slot de traditionele groepsfoto en tegen zonsondergang rijden we moe en tevreden terug naar Stung Treng. 

We zullen later nog eens langs rijden om te zien hoe het speelterrein er dan bij ligt.

Li Hai

Interland

Kerst en nieuwjaar achter de rug. Vreemd om te merken dat deze in Nederland zo aanwezige feestdagen hier onopgemerkt voorbij gaan. Oudejaarsavond is Ans rond 10 uur naar bed gegaan en heeft Martin nieuwsgierig 12 uur afgewacht om daarna te gaan slapen. Geen vuurpijl, geen knal, geen mens, helemaal niets. Grappig is wel dat we
's ochtends rond 7 uur Michiel belden om hem gelukkig nieuwjaar te wensen en op de achtergrond het feestgedruis van oud en nieuw in IJsselstein konden volgen. Het verschil tussen Cambodja en Nederland hoorbaar.

Het bezoek van Annemiek geeft wel een vakantiesfeertje. Na de kerstdagen is zij een kleine week met Donnie in Laos geweest en afgelopen week heeft ze bij ons gelogeerd. Lekker gezellig en vertrouwd om haar in huis te hebben. Zij is vrijdag naar Battambang vertrokken om door Thailand richting Myanmar (Birma) te reizen. Daarna zal ze via Laos naar Cambodja terugkeren. Begin maart komt Michiel en zullen we met ons gezinnetje samen 2 weken vakantie vieren. Aansluitend vertrekt Annemiek naar Phnom Penh om een kamer te zoeken en op 25 maart begint zij aan haar stage bij het Khmer Rouge tribunaal.

Martins voet wordt langzaam beter maar hij zit nog steeds veel met zijn voet op een kussen. Uit pure verveling is hij een fotoblog in elkaar gaan knutselen en weer begonnen via het internet Go te spelen. Wanneer hij een activiteit onderneemt dan is het gevolg dat zijn voet opzwelt en hij weer in de stoel zit. Plezierig wanneer het uit vrije wil is maar verplicht vrijwillig is minder aangenaam. Maar goed, wie meer Cambodjaanse plaatjes wil bekijken kan op Martins fotoblog terecht. Klik op de link in dit blog, ijdelheid :)

Nieuwjaarsdag waren we uitgenodigd op het RTTC (Regional Teachers Training Center) om de aankomst van de eerste jaars studenten te vieren. Het stramien is inmiddels duidelijk. Er wordt eten geserveerd, bier gedronken (in dit geval niet zo veel) en gedanst. Het eten bestaat uit complete vissen, brokken vlees, vet en botten. De eetstokjes en kommetjes nodigen niet uit tot grote happen en dat is misschien maar goed ook want we zijn voortdurend bezig vet, bot en graten discreet terug te frummelen op ons schoteltje. Erg veel eten doen we niet. De sfeer is echter leuk en gezellig.



De muziek- en dansgroep van de school verzorgt een aantal klassiek Cambodjaanse dansen. Gracieuze hand- en voetbewegingen in een slow-motion tempo.

Mannen en vrouwen worden aan elkaar gekoppeld om zo in een lange rij te dansen maar er is geen lichamelijk contact. Net als bij de vrije dans. De aankomende basisschoolleraren (18-22 jaar) dansen op dezelfde wijze in groepsverband zonder elkaar aan te raken. Probeer in Nederland een studentenfeest voor te stellen met alcohol en muziek waarbij de jongens en meisjes keurig een meter afstand bewaren en in groepsverband gelijksoortige pasjes en handbewegingen maken. De hormonen zijn hetzelfde maar de cultuur is opvallend verschillend. Individu versus groep. 

Wat in Nederland ook niet snel gebeurt is dat groepjes jonge studentes worden aangespoord om de uitgenodigde gasten (oudere mannen) uit te nodigen om mee te dansen. Het is vervolgens onbeleefd om zo’n uitnodiging af te wijzen. Martin kan zich achter zijn gekneusde voet verschuilen en heeft zich dan ook niet gewaagd aan de Cambodjaanse ronddans.

Ans wel natuurlijk. Chantra, een van de leraren die we al vaker ontmoet hebben, ontfermt zich over haar en probeert Ans de basisbeginselen van de Cambodjaanse hand- en voetbewegingen bij te brengen. Volslagen onmogelijk voor ons om onze vingers achterover te buigen.

7 januari is een nationale feestdag, overwinningsdag. De inval van de Vietnamezen en de verovering op 7 januari 1979 van Phnom Penh wordt herdacht. Het begin van de val van het Pol Pot regime.

Het feest wordt opgeluisterd met een interland voetbalwedstrijd Cambodja-Laos. Het blijkt een dag waarop bijna alle officials uit de provincie Stung Treng en hun collega’s uit de naburige Laos provincie aanwezig zijn. Ze spelen in voorwedstrijdjes en het is een vrolijke boel. Alle gezagdragers doen mee. De hoogste baas van Stung Treng, de voorzitter van de provincieraad, is in zijn groene voetbaloutfit alom aanwezig. De sfeer tijdens de wedstrijdjes is oprecht vriendschappelijk en er wordt veel gelachen.

De officiële wedstrijd tussen het team van het Provinciale Onderwijs Bureau en haar Laos tegenpool wordt netjes door de Cambodjanen gewonnen en iedereen gaat blij en tevreden aan het bier. Vervolgens aanschuiven voor het diner, meer bier en muziek. Over het eten kunnen we kort zijn. Vet, botten en graten. Het bier vloeit in tegenstelling tot het jongeren feestje bij het RTTC rijkelijk. Het ‘bottom up’ toosten maakt dat er stevig wordt door gedronken.

Prijsuitreiking en de traditionele speeches door de officials geeft Martin de gelegenheid om ook het podium te beklimmen om een kort dankwoord uit te spreken voor het aangename ontvangst en wat aan PR te doen voor VSO Nederland, Kenia en de Filipijnen.

"Awkoun Kampuchea"

De dans is door al het bier wat rommelig maar de etiketten en traditie houden het geheel toch netjes. Duidelijk veel meer groepsbeleving dan wij gewend zijn. De 3 aanwezige jonge Engelsen meiden van VSO-ICS krijgen veel aandacht van de Cambodjaanse jongens maar Annemiek wordt ontzien. Zij heeft na al het gestaar in India weinig zin om te gaan dansen. Gelukkig is haar vader duidelijk aanwezig en nadat zij ook heeft aangegeven dat ze een vriend ‘husband’ heeft wordt ze verder met rust gelaten. Het is onbeleefd om een uitnodiging tot dansen af te slaan maar nog onbeleefder om een dochter en al bezette jonge vrouw uit te nodigen. 

Een domper op de feestvreugde is wel dat de brommer van Beata is gestolen. Bij die van ons is het contactslot vernield maar gelukkig staat hij er nog wel. Niet alle Cambodjanen zijn vriendelijk. Brommer achterin de pick-up en netjes thuis gebracht.

Het was een mooie dag waar we ons opnieuw hebben kunnen mengen met een ieder die in de provincie Stung Treng van belang is. Opmerkelijk is dat wij VSO-ers eigenlijk de enige buitenlanders zijn die op deze gelegenheden aanwezig zijn. Op deze dag hebben we slechts een Duitser ontmoet die een paar maanden in een door een Duitse stichting betaald weeshuis komt werken.
Sociale verplichtingen zijn goed voor het netwerk en werkklimaat zullen we maar denken. Wanneer het dan ook nog feestelijk gezellig is hebben we er geen bezwaar tegen om op te komen draven.

De volgende nationale feestdag is jammer genoeg pas in april.

Li Hai

Nieuwjaarskaart