Workshops en trainingen

Terwijl het hoogtijd is voor de uitbundig bloeiende Flamboyanttree is het een beetje een slappe tijd voor wat betreft het werk. Er zijn momenteel geen studenten in het ziekenhuis en de vele feestdagen werken niet mee om activiteiten te plannen. Daarbij komt dat afspraken vaak vlak van te voren afgezegd of verplaatst worden. Zo krijgt Martin op maandagochtend een telefoontje van Seylak dat de voor die middag geplande workshop, Teaching Methodology, niet door kan gaan. Er is die ochtend inspectie van de examens en de directeur vindt het geen goed plan om ’s middags met de workshop te starten. Een meevaller is dat de directeur het programma wel heeft goed gekeurd. “Important to learn.“
We zullen zien of volgende week de training wel door zal gaan.

Ans is het inmiddels wel gelukt om naast het maken van nieuw lesmateriaal een aantal workshops en trainingen op locatie te geven.

Samen met Seylak heeft zij een eerste workshop geven op het RTC. Daarnaast is ze de provincie ingetrokken om op Health Centers de verloskundigen bij te scholen.

De workshops op het RTC vallen onder de noemer ‘strenghtening of education skills’. Seylak, een jonge stafdocent is de motor achter deze workshops. Hij heeft een master in health and nursing in Bangkok gehaald. Aangezien zijn studie voor een deel betaald is door de Cambodjaanse overheid wordt hij geacht minstens 5 jaar op het RTC te werken. Hij is enthousiast en gemotiveerd om de opleiding te verbeteren. Van hem is het initiatief afkomstig om Ans en Martin in te schakelen.

De workshop die Ans gegeven heeft is bedoeld voor de praktijkbegeleidsters uit het ziekenhuis en de leraren van de opleiding.  Het onderwerp is het “nursing plan” en het doel is om school en praktijkbegeleiders in het ziekenhuis met een gezamenlijk case-studieformulier te laten werken.

Deze case-studieformulieren zijn onder begeleiding van Ans door de leerkrachten ontworpen. Een voor de 2^e jaars en een voor de 3^e jaars studentverloskundigen. De stage voor de zwangerenzorg wordt voornamelijk in de Health Centers gevolgd. De driejarige opleiding wordt afgerond in het ziekenhuis en daar gaat het over de begeleiding en het maken van een behandelplan voor de barende vrouw. Tijdens de tweedaagse workshop is de rol van Ans beperkt. Seylak voert voornamelijk het Khmerwoord. Het feit dat een aantal praktijkbegeleidsters uit het ziekenhuis samen met docenten van het RTC aanwezig zijn kan als een succes worden gezien. De interactie tussen beide groepen kweekt hopelijk wat wederzijds begrip.

Het advies van Ans is om de verdeling van de stageplaatsen te verspreiden over meerdere ziekenhuizen. Als dit werkelijk plaats gaat vinden lijkt de situatie gunstig om de studenten een betere praktische stage te bieden. Uiteindelijk wil Ans bereiken dat de studenten voordat ze afgestudeerd zijn enkele bevallingen en handelingen (zoals inwendig onderzoek en hechten) onder begeleiding zelf hebben verricht.

We gaan zien hoe het in de praktijk uitpakt. Ans en Seylak zullen dit over een half jaar gaan evalueren.

In juni willen Ans en Seylak Health Centers bezoeken om daar het case-studieformulier te introduceren. Wanneer ze dit formulier gaan gebruiken tijdens de stages van de studenten is er weer een stapje gezet in het stroomlijnen van opleiding en praktijk. Wanneer het Martin volgende week lukt om zijn workshop over onderwijs methodologie, gericht op de didactiek van theorie lessen, te geven kan hij zich vervolgens gaan buigen over het maken van een workshop voor het geven van praktijklessen en het begeleiden van studenten tijdens vaardigheidstrainingen. Dit gericht op zowel de praktijkbegeleiders van het ziekenhuis als de docenten van het RTC.

De praktijkbegeleidsters hebben aangegeven dat ze graag willen leren van Ans en workshops willen gaan verzorgen bij de Health Centers. De tijd lijkt aangebroken om nu met hen aan de slag te gaan. Sovann die in de ochtenduren voor de klas staat heeft van haar schoolhoofd toestemming gekregen om 1 dag in de week met Ans op stap te gaan. De afgelopen weken hebben ze samen met de praktijkbegeleiders van het ziekenhuis in 2 Health Centers workshops kunnen geven.

’s Ochtends vroeg gaat Sovann langs de markt om voor snacks en lunch te zorgen, want deze zijn niet te verkrijgen in de verafgelegen dorpen. Vervolgens vertrekken de dames op hun brommers richting Health Centers.

Het 80 km verderop gelegen Health Center, Sre Sombo is nieuw en er werken 2 verloskundigen. Helaas is er maar 1 verloskundige wanneer Ans met haar delegatie van 3 vrouwen arriveert. Typisch Cambodja, steeds opnieuw maar afwachten wie er op de les verschijnt. De dag verloopt vanzelfsprekend anders dan de andere workshopdagen.

De aanwezige verloskundige heeft al eerder de hechttraining in het ziekenhuis bij Ans gevolgd. Sam Neang Tevy, 22 jaar oud, blijkt de hechttechniek goed te beheersen en Ans is blij met dit resultaat. Ze prijst de vaardigheid van Neang Tevy. Haar reactie is het vermelden waard:” You make me so proud, I am always a shy person, now you make me glad and proud”.

Haar man werkt als broeder in het Health Center en haar dochtertje van 8 maanden verblijft er ook geregeld. Met maar 10 bevallingen per jaar moet er steeds 1verloskundige aanwezig zijn, in de andere Health Centers zijn er meestal 2 aanwezig. De dienstdoende verloskundigen verblijven 24 tot 48 uur in het Health Center en slapen op de stenen vloer of als ze geluk hebben op houten bedden. De les over het partogram wordt in dit geval een leergesprek. Na de gezamenlijke lunch zijn ze voldaan en tevreden richting huis gereden. De wegen zijn erbarmelijk slecht en Ans vraagt zich af hoe de bereikbaarheid van dit Health Center in het regenseizoen zal zijn.

Het Health Center in Kamphun heeft 10 verloskundigen. Een van de praktijkbegeleidster uit het ziekenhuis meldt ’s morgensvroeg dat ze niet in staat is om mee te gaan naar het Health Center. Ze is moe, heeft de hele nacht gewerkt en voelt zich niet lekker. Ans vertrekt teleugesteld samen met Sovann en Sokhan naar Kampung.

Tijdens het partogram gedeelte ontstaat er een discussie over wanneer je wel of beter niet een barende vrouw kunt verwijzen naar het ziekenhuis. Wanneer men een vrouw verwijst naar het ziekenhuis in Stung Treng betekent dit in de praktijk dat ze achterop de brommer naar Stung Treng moeten. In uitzonderlijke gevallen is er misschien een tuk-tuk. Een vrouw die bevalt van haar eerste kindje kun je bij 7 cm ontsluiting nog wel verwijzen, natuurlijk afhankelijk van de afstand naar het ziekenhuis. Gemiddeld ontsluit een barende van het eerste kindje met 1 cm per uur dus is er in principe tijd genoeg zijn om veilig in het ziekenhuis aan te komen. Maar een vrouw die bevalt van haar vijfde kindje met 7 cm zou Ans met dit vervoer en deze afstand niet naar het ziekenhuis verwijzen. De vrouw kan heel snel ontsluiten en dan wordt er onderweg een kindje met een verhoogd risico op complicaties en zonder medische begeleiding geboren. Bereikbaarheid en vervoer blijven een heikelpunt.

Wanneer Ans bespreekt hoe je omstandigheden en de verloskundige situatie mee moet nemen in je beslissing, komt ze er al snel achter dat dit soort afwegingen voor hen lastig te maken zijn. De verwijsprocedure is in de ogen van Ans goed te vergelijken met die in Nederland. Ze voeren deze volgens het boekje uit, maar gebruiken de protocollen niet als richtlijnen. Ze voeren dit uit omdat ze dit zo geleerd hebben en kijken nauwelijks naar de situatie op het moment zelf.

Ans heeft inmiddels besloten niet de workshop met spoedsituaties (stuitbevalling, problemen met geboren worden van de schouders en te veel bloedverlies) te gaan geven. Er schort nog veel aan basiskennis en techniek dat het raadzaam lijkt om eerst de normale bevalling als onderwerp te kiezen en daarin verschillende cases te behandelen.

Na de laatste workshop heeft Ans een ontevreden gevoel overgehouden. Acht verloskundigen in een middag een nieuwe manier van hechten aan leren is moeilijk. Met een praktijkbegeleidster minder onmogelijk. Te weinig aandacht en oefenmogelijkheden.

Ze heeft besloten om later in de week  terug te gaan om in een kleine groep van 3 of 4 verloskundigen deze vaardigheidstraining te herhalen. Op de motor met zware dreigende luchten, een wind die er voor zorgt dat je nog net niet van de motor wordt geblazen, flitslichten aan de donkere hemel en gewapend met regencapes opnieuw richting Kamphun gereden. Gelukkig blijft de regen uit. In het Health Center treffen ze helaas maar 2 verloskundigen aan. Sopeab is blij om hen te zien, ze glundert aan alle kanten en wil graag Ans haar verhaal vertellen.Sovann heeft dit vertaald naar het Engels.

My name is Chan Sopeab

I am a midwife and working in Kamphun at the Health Center

I am 28 years old

I am so happy when I was learn news from VSO about suture and partograph

Thank you very much to teacher Ans that teach me

I was learn with teacher  Ans for 1 day but I can know a lots

After I learn I can help pregnant at the health center.
            Thank you very much

De andere verloskundige heeft al eerder de hechttraining van Ans in het ziekenhuis gevolgd. Helaas heeft ze de nieuwe techniek nog niet in de praktijk kunnen gebruiken. Ans heeft haar de training opnieuw gegeven, waardoor zij deze nu beter beheerst. Tijdens de workshop was er een jonge verloskundige die het hechten meteen onder de knie had. Zij komt binnen op het moment dat Ans en Sovann weg willen gaan. Kuntheary vindt het niet nodig om nogmaals te oefenen want ze oefent elke dag op de spons op het werk. Inderdaad liggen overal in het Health Center sponzen verspreid. De drie jonge meiden beloven Ans om de anderen als daar behoefte aan is te ondersteunen met het aanleren van de nieuwe techniek.

Ans constateert dat dit Health Center het eerste schone Health Center is wat ze tegenkomt. Niet alleen de behandelruimtes zijn netjes ook de directe omgeving is opgeruimd. Dit is opvallend omdat de grond rondom deze gebouwen in Cambodja vaak bezaaid is met rotzooi en plastic. Ans heeft de directeur erom geprezen. Tijdens rustige momenten in de Health Centers zie je niemand iets ondernemen om de omgeving op te knappen. Hier wel. En dit goede voorbeeld werkt want achteraf realiseert Ans zich dat ook het dorp schoon was.

Het gaat de goede kant op.

Annemiek is al aardig geïntegreerd in Cambodja. Deze week zijn er vrije dagen om de konings verjaardag te vieren. De grotendeels jonge bevolking van Phnom Penh vertrekt dan richting familie in de provincie. Zo ook Annemiek. Ze heeft op vrijdag de minivan naar Stung Treng genomen en arriveert na een eindeloze nachtelijke rit door Phnom Penh op tijd voor de lunch. Een door haar meegebracht stevig bruinbrood en Edammer kaas vormen een feestlunch. De ingelijste KhmerAnnemiek foto maakt het Cambodjafamilie gevoel compleet.

Onze dochter een weekeindje op bezoek. Het is toch mooi dat dat zomaar kan.

Li Hai

Tante betje heeft het warm en kriebelt thuis

Kolonnes ontelbare mieren marcheren langs de muren en over het aanrecht. Ze zijn klein en met velen. Over de plankenvloer kruipen nog kleinere neefjes en zelfs onder de glasplaat op het bureau kriebelen ze rond.
’s Avonds verschijnen hun grote zwarte familieleden maar die zijn minder talrijk. Beter instaat om voor zichzelf te zorgen. 

De Gekko’s eten geen mieren en zijn in die zin volslagen nutteloze huisbewoners. Ze rennen langs de wanden of wachten stilletjes op hun buit. Ze gooien de foto’s en kleine prulletjes die Ans decoratief op de balkjes heeft uitgestald om en produceren een boel kleine keuteltjes maar dat is het dan wel.

De grote zwarte loopspinnen zijn avond- en nachtwezens. We zouden ze kunnen vangen en in de wok frituren. Dit is niet echt ons ding. Dus nee Anita, we eten geen spinnen ook al lijkt men ze hier wel lekker te vinden. Er is er een die de wc als pleisterplaats heeft gekozen. Wanneer hij in de pot zit laat hij zich niet wegspoelen. Zodra we doortrekken rent hij vliegensvlug uit de pot weg en verschuilt hij zich. Overdag is hij spoorloos maar ’s avonds komt hij weer tevoorschijn.



Na een paar dagen zijn we hem zat. Het is niet aangenaam wanneer je naar de WC wilt en er een grote zwarte spin op de bril zit. Met de mop slaapt Martin hem van de bril en met Ans’ slipper op zijn kop. Dan blijft er van zo’n loop spin slechts een klein hoopje over. Wat zich vervolgens wel makkelijk laat wegspoelen.

En ja hoor, de vleermuizen hebben zich op miraculeuze wijze weer gemeld op onze slaapkamer. Martin weet met behulp van een handdoek drie slapende exemplaren van het muskietennet te plukken. Ans is tijdens het schoonmaken een uitgedroogde vleermuis tegengekomen. De laatste keer dat ze door de slaapkamer vlogen is in november geweest.
Ans gluurt inmiddels weer voorzichtig om het hoekje van de deur alvorens de slaapkamer te betreden. Over de kakkerlak die ze bij het opstaan onder de klamboe vandaan vist zullen we verder maar het zwijgen toe doen. Martin moet gewoon beter zijn gedeelte van het muskietennet onder het matras stoppen.

.

De mieren zijn echter een plaag. Ze trekken lange sporen door de keuken. Een sliert mieren laat zich door een wolk Deet uit de spuitbus wel even stoppen. Ze plakken dan aan de tegels vast en het gebied lijkt een tijdje een No-Go zone. Vervolgens verschijnt er een trein vanuit een andere hoek en marcheren ze in een nieuwe rij verder. Utrecht Centraal is hiermee vergeleken maar een dooie boel. Een korrelrijst is binnen de kortste keren een bewegend hoopje zwart. Een bergvoedsel waar ze met tientallen overheen krioelen.



Ans haar crackers zijn ook lekker. Plastic doosjes staan wagenwijd voor ze open als je ze niet per millimeter bewust goed dicht drukt. Zelfs de vacuümverpakking lijkt niet mierdicht want ze komen er gewoon op af. Het stokbrood wat een ½ uurtje in de plasticzak op het gasfornuis ligt is, wanneer Martin het weg wil leggen om een omelet te gaan bakken, verandert in een stok mierenbrood. En niet enkel aan de buitenkant. Bah, daar wordt hij niet vrolijk van.  

Verschillende keren per dag vegen we honderden kleine miertjes met de vaatdoek van het aanrecht en spoelen ze door de gootsteen. Het is onvermijdelijk dat ze op ons klimmen. Wanneer we aan het aanrecht staan lopen er velen over.
Ans lijken ze interessant te vinden om op onderzoek uit te gaan. Duidelijk is dat ze kriebelen. Vervelend is dat ze bijten. Met name Martin vinden ze lekker. Het gevolg rode bultjes en jeuk.  De Cambodjanen die meestentijds binnen op blote voeten rondlopen zitten nu met hun voeten op hun slippers aan tafel. Ze weten dat de mieren bijten en spelen voetje van de vloer. Iets wat volgens Martin weinig uit maakt want hij wordt gewoon gebeten terwijl hij in zijn stoel zit met z’n voeten op tafel.

Vrijdag heeft Ans een herhalingstraining gegeven op een Health Center. Tijdens het maken van een foto van een van de verloskundigen, op een zeepkistje onder een mooie boom, zitten ze binnen een mum van tijd onder de grote rode mieren. Ze bijten in de voeten en kleven. Niet gemakkelijk van een vochtige huid af te slaan.

Daarnaast zwermen allerlei kleine vliegbeestjes rond die het onaantrekkelijk maken om buiten te zitten.

Cambodjaanse zomer in het voorjaar. Het seizoen van kleine kriebelbeestjes. Wanneer het geen beestjes zijn kriebelt het toch. We lopen voortdurend rond in vochtige klamme shirtjes en zweten wat af. Zodra we iets doen gutst het vocht uit onze poriën en zelfs in rust voelen we het kriebelen.

De elektriciteitsrekening is de afgelopen maand verdubbeld. We hebben $40 betaald voor de maand april terwijl we gewend waren zo’n $25 te betalen. De oude koelkast zucht en steunt misschien wat harder, het verschil wordt echter bepaald door de ventilatoren die 24 uur per dag staan te draaien. Het is een vorm van de föhn aanzetten. Het verkoelt niet maar droogt wel. Ja, we hebben al eerder gemeld dat het warm is maar nu is het warm.

Op de brommer terug van het RTC rond het middaguur heeft Martin het gevoel door een bakoven te rijden. Niets geen verkoeling door de snelheid gewoon gloeiend heet.

Alles in huis voelt warm aan. Er ligt een handdoek in de stoel om het plakken tegen te gaan. De tegelvloer in de keuken heeft vloerverwarming. De WC bril geeft ons het idee dat de ander er net van af is. Een glas uit de kast? Net zo warm alsof je het uit de afwasmachine haalt die net klaar is met draaien. Water uit ons vaatje? Warm. Water uit de kraan? Warm. Een koude douche? Warm. Bestek, borden, laptop, telefoon. Warm, warm, warm, warm. ’s Avonds in bed? Warm. Nergens een plekje om de voeten heen te steken voor wat verkoeling. Warme en natte kussens. Ans ligt met dichte ogen plat op haar rug en vreest dat ze gekookt wordt. “My Godness, wat is het heet.” De ventilator draait en blaast het muskietennet heen en weer.

En de Cambodjanen? Ze hebben het warm en draaien zomervakantie diensten.

Khmer Nieuwjaar heeft het land 3 weken plat gelegd. Nauwelijks weer een beetje begonnen en 1 mei is een nationale vrije dag. Inmiddels zijn we er achter dat een nationale vrije dag 3 dagen duurt. De vrije dag wordt met familie doorgebracht en dat betekent twee reisdagen. Afgelopen week een voor ons onbenoemde vrije dag. Volgende week 3 vrije dagen om de koningsverjaardag te vieren. Martin wordt geacht maandag en dinsdag een, inmiddels twee maal uitgestelde, workshop op het RTC te geven maar verwacht er weinig van. Woensdag, donderdag en vrijdag de koningsverjaardag vieren en dan op maandag en dinsdag een workshop? Het zal ons benieuwen. Warm, warm, warm. Wilt u een idee? De thermometer staat om 8 uur in de ochtend op een kleine 32 °C. Lekker warm. De bijgaande hoge luchtvochtigheid maakt het  daadwerkelijk tropisch benauwd. En ja, zweterig. Het is warm en tante betje voelt het overal kriebelen. Zouden de mieren het ook warm hebben? We denken het niet want ze zijn ijverig aan het rondhollen.

Het moge duidelijk zijn. Het is warm.

Maar de mango’s, Tveitoms, zijn rijp, zoet en vochtig. De huisbaas hengelt ze voorzichtig uit de bomen. Het overgrote deel wordt netjes in dozen verpakt voor de markt maar wij worden niet vergeten. Mangosalade, mango als tussendoortje, bevroren stukje mango als ijs. Mango met gebakken aardappelen, mango bij de curry en mango bij de huzarensalade. Mango-ananassap met ijs bij Ponika. Voor wie van mango houdt is dit een heerlijke periode en tante betje smult ervan. Och, het is warm en het kriebelt maar een rijpe sappige mango vergoedt een hoop.

Tot slot van dit zeurblog nog een heugelijk nieuwtje. Sophea is bevallen van een gezonde dochter; Sobita.

Over de bevalling en de gepaard gaande Cambodjaanse verloskunde, zoals bijvoorbeeld de elektriciteit die uitvalt op het moment dat Sobita geboren gaat worden en een generator die niet aanslaat, zouden we een blog en casestudy kunnen vullen maar dat doen we nu niet. Sobita wordt in de bloedhitte onder mobieltjes- en zaklamplicht geboren.

Om het verhaal kort te maken. Biju belt om 1 uur
’s nachts met de vraag of Ans naar het ziekenhuis wil komen. Afgesproken was dat hij haar zou ophalen indien het donker zou zijn. Hij kan dit niet want ze zijn met de auto door hun huisbaas naar het ziekenhuis gebracht. Onze brommer staat veilig binnen naast het bed van onze huisbaas en Ans wil hem eigenlijk niet wakker maken. Martin vindt het een slecht idee dat zij in het pikkedonker alleen en op zachte banden naar het ziekenhuis fietst en klopt de huisbaas uit zijn bed. Vervolgens brengt hij Ans naar het ziekenhuis.
Om 3 uur belt Ans om te vragen of Martin haar weer wil ophalen. Een vlotte bevalling.

We zijn nu een week verder en moeder en kind hebben het overleeft. Eind goed al goed.

Ondanks dit kriebelblog genieten we van onze tijd in Cambodja en missen we de luxe die we in Nederland hebben niet. Misschien de wasmachine, maar dat is dan ook alles. Familie en vrienden vallen niet onder luxe. Maar gelukkig hebben we internet.

O ja, het is warm. Erg warm. Wij wachten samen met de Cambodjanen op een weeromslag.

Li Hai

Tekenles

Zaterdagmiddag volgen we de tekenlessen van de Koreaan Park. Aangezien Marissa voor 2 maanden naar Canada is om daar persoonlijke zaken te regelen is ons klasje geslonken tot drie. Beata, Ans en Martin volgen trouw de lessen en zijn enthousiast over de vorderingen die ze maken. Deze keer een blog over onze tekenlessen.

De schilderijen van Allen zijn aanleiding voor Ans om te vragen of hij ons misschien les zou kunnen geven. Mooi idee, maar door zijn plotseling vertrek eind december is dit er niet van gekomen. Marissa kent echter Park de nieuwe ‘Art- teacher’ op het Regional Teacher Training Centre, waar zij zelf ook les geeft. Zij vraagt of hij bereidt is om een aantal VSO-ers op de zaterdagmiddag tekenlessen te geven. Tot ons genoegen stemt hij daarin toe.

De essentie van Mister Park’s lessen is het tekenen van schaduw.

We zijn gestart met het aanbrengen van verschillende nuances met ons potlood. Van heel licht tot heel donker. Een kwestie van meer of minder druk uitoefenen met het potlood. 10 tinten grijs.Vervolgens komt Park met een uitspraak van Cesanne dat de objecten om ons heen opgebouwd zijn uit drie basisvormen. Het vierkant, de cirkel en de cilinder. Park spreekt geen Engels maar toont ons uitspraken en zinnen op zijn mobieltje. Zijn wijze van lesgeven is eenvoudig. Hij is het model wat wij proberen na te volgen. Het is en blijft verbluffend om te zien met welk gemak hij diepte en vorm geeft aan de voorwerpen en figuren op zijn tekenblad door het aanbrengen van schaduwpartijen.

Wanneer wij met ons potlood zelf iets produceren glimlacht hij enthousiast.
Zijn duimen gaan omhoog en al knikkend zegt hij; ‘’Good, Good”.

Een volgende regel is dat we zorgvuldig moeten observeren. Kijken is tekenen. Wat Martin betreft gaat deze regel ook op voor het maken van foto’s. Kijken naar licht wat door een lens valt en dan op een knopje drukken is wel makkelijker dan met een potlood op een vel papier een beeld vormgeven. Park laat ons zien hoe vormen opgebouwd zijn uit de wijze waarop het licht erop valt.

Dankzij zijn lessen kijken we met andere ogen om ons heen en zien we meer verscheidenheid dan voorheen. Direct onder het object is de schaduw erg donker en deze wordt steeds lichter. Er wordt vaak met het licht van mobieltjes op de voorwerpen geschenen om zo meer over de schaduwen te leren.

De tweede les heeft Mister Park een blikje Coca Cola meegenomen. Hij zet het op tafel en gebaart dat we kunnen beginnen. Ooit wel eens goed naar een blikje gekeken? Hoe zo’n blikje opgebouwd is uit schaduwpartijen? Lekker hoor Park, een modern stilleven in onze tweede les. Maar goed, we gaan dapper aan de slag met het aanbrengen van de lichtinval en tot onze verbazing groeit er een vorm van blikjes op onze tekenvellen. De volgende les wordt klassieker ingevuld met het tekenen van fruit. Met name de appel is een fraai rondje wat door het aanbrengen van de schaduwen zijn bolle vorm krijgt.

Mister Park komt met zijn tekeningen naar de lessen en wij vragen ons af hoe en of wij dit ooit zouden kunnen benaderen in de toekomst. Martin staart langdurig naar de duizenden kleine streepjes die gezamenlijk een appel laten zien terwijl Ans onder de indruk is van zijn dragonfruit. Zij vraagt of ze zijn tekening mee naar huis mag nemen. En tot haar tevredenheid vindt Park dat goed. De volgende dag gaat zij serieus aan de slag om het dragonfruit na te tekenen en tot haar grote verbazing mag het resultaat er wezen.

Martin tekent vanaf het balkon en probeert het torentje van de pagode en de kokosbomen te tekenen. Daarnaast gebruikt hij foto’s op de laptop en oefent hij bootjes, vlaggetjes, lampionnen, glazen etc. Ans is zoals altijd al haar gewoonte is allerlei materiaal uit de natuur aan het verzamelen. Ze vult de tafel met blaadjes, zaden en takjes en probeert deze na te tekenen. Oefening baart kunst zullen we maar zeggen. Duidelijk is dat we er allebei plezier aan beleven.

Na de vakantie heeft Martin de kleuren foto’s van de Bayon hoofden en Angkor gangen in zwart wit omgezet en probeert hij deze na te tekenen. Het resultaat is mooi en iedereen is onder de indruk van zijn tekeningen. Zelf is hij er minder lyrisch over maar de anderen vinden het prachtig. Ans oefent haar blaadjes en vruchten en de aangeleerde techniek om met schaduw diepte en reliëf aan te brengen gaat haar steeds beter af.

Uitdagend is de opdracht onze eigen hand te tekenen. Potlood rechts en de linkerhand als voorbeeld. Martin vindt dit hopeloos moeilijk. Knokige vingers en rimpeltjes. Handen zijn erg lastig maar na deze les is voornamelijk Ans positief gestemd. Ze blijkt over een voor haar ongedacht fraai tekentalent te beschikken. Thuis tekent ze naast afzonderlijke vingers in verschillende posities ook haar voet. In een onhandige positie met haar voet op tafel produceert ze haar voet op papier. Knap. Het resultaat mag er zijn en Ans wordt enthousiaster en enthousiaster. Het begint ergens op te lijken

.

Voor de volgende les vraagt Park of we een foto mee willen nemen van een landschap of een persoon. We kiezen voor foto’s van monniken. Het tekenen van mensen lijkt ons uitdagender dan een landschap. We zitten bij Park thuis op de grond de monnikfiguur te schetsen. De verhouding voor Aziaten is volgens Park hoofd:lichaam = 1:7 voor Europeanen is het 1:8. Leuk om te weten maar moeilijk om in de praktijk te brengen.



Met een aantal ogenschijnlijk simpele krasjes brengt Park onze tekeningen in verhouding. De wijze waarop hij het hoofd vorm geeft door enkel de schaduwen te schetsen is en blijft de essentie van zijn lessen. De voorlopig laatste regel die hij ons op zijn mobieltje laat lezen is dat we af en toe letterlijk afstand moeten nemen van onze tekening. Van een afstand zijn de verhoudingen en het perspectief makkelijker te zien dan van dichtbij. Wanneer we ons verliezen in een detail zoals een oor, verliezen we al snel de verhouding. Wanneer we ons echter bepalen tot de donkere en lichtere vlakken ontstaat er vanzelf een oor.
Ja, makkelijk.

Ans leent van hem een boekje over het tekenen van portretten. Naast de voor ons onleesbare Koreaanse tekst staan er gelukkig erg veel duidelijke voorbeeld tekeningen in en Ans stort zich op het oefenen van oren en lippen. De volgende uitdaging voor haar is een portret. Martin oefent verder op het figuur. Gisteren is Ans aan de slag gegaan met een portretfoto van Annemiek terwijl Martin een wandelende Michiel probeert vorm te geven.

Onze zaterdagmiddag is met de tekenlessen goed gevuld. Ans scoort zoals te verwachten beter in het maken van huiswerk dan Martin en maakt hele grote vorderingen.

Kortom, we genieten van de lessen van ‘Teacher’ Park en verheugen ons op het verbeteren van onze techniek. 

O ja, voor wie onze en met name Ans haar teken vorderingen verder wil bewonderen kan terecht op Martins fotoblog. Klik op de link rechtsboven.

Inmiddels is het mei en dat betekent in Cambodja volop zomer. Het is drukkend heet en we verliezen liters vocht. Maar de strak blauwe hemel verandert. Er ontstaan onweerswolken en we hebben inmiddels een paar buien achter de rug. Langzaam maar zeker gaan we richting het regenseizoen.

Li Hai

Jammer dan, 

Blogger en of het internet laat ons vandaag in de steek.

Later ons blog over de tekenlessen die we volgen

Khmer nieuwjaar

De tijd vliegt. We vieren voor de derde maal nieuwjaar. Dit keer is het Chhnam Thmei, Khmer nieuwjaar.
Ons Oud en Nieuw was geruisloos. Chinees nieuwjaar toonde rode lampionnen maar het dagelijkse leven ging zijn normale gang. Nu ligt Cambodja echter een week plat. Khmer nieuwjaar duurt drie dagen (dinsdag, woensdag, donderdag) en wordt traditiegetrouw gevierd in het thuisdorp. Phnom Penh ligt er volgens Annemiek verlaten bij en in Stung Treng is de markt een soort spookmarkt geworden.

Vuurwerk gaat het niet worden volgens de Chinese winkelier waar we onze boodschappen doen. "Maar jij bent toch Chinees?" " Jullie houden toch van vuurwerk?" " Ja, ja, maar vuurwerk is in Cambodja niet toegestaan." Jammer.

Op zondagochtend wappert de Cambodjaanse vlag aan de poort. Onze huisbaas is er vroeg bij.

Maandag zien we tijdens het boodschappen doen veel vlaggen in het straatbeeld. Blijkbaar is het de gewoonte om tijdens Khmer nieuwjaar de vlag uit te hangen. Op de markt zien we stalletjes met bloemen, kaarsen, wierook en andere feestartikelen. Martin koopt een vlag die hij vervolgens aan het balkon bevestigt.

Tot onze spijt wordt er door de gemeente niets georganiseerd. Geen feestterrein waar mensen samenkomen om nieuwjaar te vieren. Zoals bijna alle feesten in Cambodja is ook Khmer nieuwjaar voornamelijk religieus en een familie aangelegenheid.  

Onze huisbaas zet op dinsdagochtend een tafel buiten en begint die te dekken. In eerste instantie denkt Martin naïef dat ze een feestelijke tafel voor zichzelf maken maar dat is niet het geval. Wanneer de geur van wierook naar boven trekt gaat hij beneden kijken. De tafel voor twee blijkt een huisaltaar gevuld met schalen fruit, blikjes frisdrank, glazen water, een bos bloemen, wierook, kaarsjes en zelfs een flesje parfum. Het idee is de Nieuwjaars engelen gunstig te stemmen door deze offergaven. Geheel tegen zijn gewoonte in opent de huisbaas het hek dat de gehele dag open blijft staan. Hij is niet de enige die dit doet. Buren, overburen; overal vlaggen, open deuren en gedekte tafels.

‘s Avonds gaan we bij Sophea en Biju een biertje drinken en ze een gelukkig en bijzonder goed jaar wensen.
Sophea is inmiddels hoogzwanger en Ans houdt er rekening mee dat zij deze maand nog gaat bevallen.

We hebben begrepen dat Cambodjanen tijdens Khmer nieuwjaar naar de pagode gaan om eten te brengen voor de minder bedeelden en de zegeningen van de monniken te ontvangen. Op woensdag besluiten we een kijkje te gaan nemen. Bij de pagode waar wij wonen is het rustig. Er is ’s avonds muziek maar overdag zien we geen bijzondere activiteiten. Er zijn echter meer pagodes langs de rivier en bij de derde pagode is het druk. We stallen onze brommer op het terrein om te zien wat er te beleven valt.

Het is feestelijk. Gekleurde vlaggetjes, de geur van wierook, mooie kleding en verspreide activiteiten. Kinderen zwaaien en mensen knikken ons uitnodigend toe waardoor we onze schroom verliezen en dichterbij gaan kijken.

Het eerste wat ons oog trekt zijn zandhoopjes. Mensen lopen met borden, werpen een hand vol zand op de hoopjes, besprenkelen ze met water en steken er wierookstaafjes in. De zandhopen staan gerangschikt in een pentagram waarbij de grotere centrale stupa Boeddha symboliseert. De kleinere zandhoopjes in de hoeken vormen zijn 4 belangrijkste discipelen. De figuur van de centrale Boeddha met daaromheen zijn 4 discipelen is een afbeelding die we in veel pagodes terugvinden.

Met veel toewijding en concentratie wordt een beeld van een liggende Boeddha overgoten met drinkwater en vervolgens gedept en schoon gemaakt met tissues. Opvallend is dat dit reinigingsritueel blijkbaar een taak is voor vrouwen want we zien mannen dit niet doen. De monniken daar gelaten zijn er meer vrouwen actief aanwezig dan mannen.

Even verderop zit een monnik armbandjes om te knopen. Komt het fenomeen gelukbandjes uit deze cultuur of het Hindoeïsme voort? Vast wel, want we zien veel mensen met een gezegend bandje om hun arm rondlopen.

In de hoofdtempel is het rustig. Een jonge monnik sprenkelt gezegend water op een groepje mensen, andere steken kaarsen aan of bidden voor het grote Boeddhabeeld. Een man gebaart naar Martin dat hij naar binnen kan gaan. Men vindt het geen probleem wanneer een nieuwsgierige buitenlander de tempel binnenloopt. Wel de schoenen uittrekken natuurlijk maar dat is normaal wanneer men hier ergens binnen gaat.

Naast de pagode is de overdekte plek waar de monniken eten en hardop hun gebeden oefenen. En ja, het klopt. Cambodjanen brengen eten naar de pagode. Er staan een heleboel borden met allerlei klaar gemaakte gerechten, brood, rijst, noedels, groenten en vruchten.

Mensen zitten op de grond en ontvangen de zegeningen van de monniken of luisteren met gevouwen handen naar de gebeden. Terwijl Martin op zijn blote voeten tussen de mensen door schuifelt trekt Ans, die aan de zijkant zit, de aandacht van een armoedige Cambodjaan. Zijn Khmer is niet te verstaan maar zijn bedeling is duidelijk. Wanneer Martin tenslotte wat Rielbiljetten in de offerpot gooit ziet hij tot zijn verbazing dat de man snel naar binnen loopt en een paar biljetten uit de pot haalt. Niemand die er iets van zegt.
Okay, onze geldelijke offergave gaat rechtstreeks naar de minder bedeelde zullen we maar denken. Hopelijke stemt deze gift de Nieuwjaars engel gunstig en is het bevorderlijk voor ons Karma.

Derde nieuwjaarsdag maken we op de brommer een tocht het achterland in. Dit gedeelte van Stung Treng provincie is dankzij de Mekongbrug makkelijker bereikbaar en langs de nieuw aangelegde weg zien we week na week meer huizen verschijnen. De dorpjes langs de binnenwegen zijn echter nog heel armoedig. De Nieuwjaars tafels zijn beduidend minder rijk gevuld maar in een van de dorpjes is het wel feest. Hoewel er geen elektriciteit is staat, dankzij een generator, de muziek wel keihard te schetteren, De jeugd danst op Cambodjaanse wijze in groepen en de sfeer is prima. Bij de huizen zien we de families gezamenlijk rondhangen, eten, drinken en spelletjes doen.

Op de terugweg zien we dat ook in dit gebied de zegeningen van de monnik voor een ieder beschikbaar wordt gemaakt. Op drie platte wagens getrokken door de Cambodjaanse variant van de tractor trekt een groep langs de weg.
Een rijdende processie.

Op vrijdag kunnen we bij een van de bakkers nog wel wat stokbrood halen maar dat is het dan wel. Zelfs een nieuw vat drinkwater is bij ons waterwinkeltje niet te krijgen. Iedereen viert nieuwjaar en dat betekent dat er een week lang niets gebeurt.

Gelukkig heeft Ponika, het restaurantje waar we regelmatig uiteten gaan, de deuren wel weer geopend en kunnen we onder het genot van een biertje Michiels verjaardag vieren en hoeven we niet onze toevlucht te nemen tot de gedekte tafels die nog steeds overal bij de huizen staan.

Gelukkig Nieuwjaar

Li Hai

Sovann’s Story

Woensdag zijn we op bezoek bij de ouders van Sovann.

De scholen hebben Khmer nieuwjaarvakantie en Sovann zit woensdagochtend samen met Ans thuis te werken. Ze vertelt dat er feest is in Thala Barivat en het misschien leuk is om daar naar toe te gaan. Aangezien Sovann het erg op prijs stelt dat we dan ook haar ouders bezoeken besluiten we dat te gaan doen. We vertrekken na de lunch naar Thala. We rijden over de Mekongbrug en aan het begin van het dorpje staat haar vader ons op te wachten. We volgen Sovann over het kleine weggetje langs de rivier. Ze rijdt makkelijker en sneller op dit kuilen, zand en losse steentjes pad dan op het nieuwe asfalt vanaf de Mekongbrug en Martin heeft alle moeite om haar bij te houden. Ze wonen verder buiten Thala dan verwacht.

Bij aankomst worden we hartelijk ontvangen door haar moeder. De eerste aanblik is een behoorlijk groot huis met beneden allemaal hangmatten waar volwassenen en kinderen rondhangen. Op het terrein zijn bouwsels waar gezinnen kunnen verblijven. Op de vraag of al die mensen familie zijn is het antwoord verrassend. Nee, ze zijn daar om beter te worden. De vader van Sovann blijkt wat kennis te hebben over medicijnen en de toediening daarvan. 




En nee, hij is geen dokter maar de mensen kunnen daar verblijven tot ze weer in staat zijn om hun werk in de meer afgelegen gebieden te hervatten. Sovann’s vader is/was boer maar na een motorongeluk en de verkoop van een paar waterbuffels om de ziekenhuisrekening te betalen is het gezin van hun landje verhuist naar deze plek dichterbij Thala Barivat.

Goed, we gaan de trap op, trekken onze slippers en sandalen uit en betreden het huis. Het enthousiasme en de dankbaarheid van haar ouders over ons bezoek zijn hartverwarmend. Ze spreken geen woord Engels maar hun stralende gezichten, buigingen en de wijze waarop ze met beide handen onze uitgestoken hand omvatten en Ans door de moeder wordt omhelst, spreken duidelijke taal.

Er wordt  thee en fruit op tafel gezet en we hopen maar dat het water goed doorgekookt is.

Sovann’s moeder komt trots het fotoalbum van Sovann tonen. Het zijn foto’s die gemaakt zijn tijdens een uitje naar Kampot waar Sovann samen met haar moeder naartoe gereisd is.

Het boek eindigt met het verhaal van Sovann. We vinden dit zo ontroerend dat we aan Sovann vragen of we haar verhaal op ons blog mogen zetten.

Bij deze.

My name is Sovann and I come from Viel Ksach, a small remote village in North-East Cambodia. My family is a poor family, there were 11 children but three of my brothers died.

My parents have a small farm where they grow vegetables to feed the family and when we have enough we will sell some vegetables on the market.

I always help my family by cooking, growing vegetables and looking after my younger brothers and sisters.

But I also go to school. My parents did not want me to go to school, they wanted me to stay at home and to help on the small farm to help provide my family with food. But when I was 9 years old I went to grade 1, even though my parents thought it was not a good idea. The school is 8 km from our house and I have no bicycle. So I walk to my school, I do not mind because I am so happy that I can study. 




I get up at 4:30 in the morning and after helping my mother I leave the house at 5 and walk for two hours. Part of the way is through the forest and sometimes I am scared; the forest is dark and I walk alone and sometimes I am afraid of ghosts and wolves. Along the way is a river which I have to cross in a boat. And sometimes there is no boat even if I wait for a long time and then I feel very disappointed because I have to miss my lessons at school.

In the rainy season it’s more difficult to walk to school, because parts of the way are flooded and I have to wade through the water. When I arrive at school my clothes are very wet but I don’t mind because I am so happy that I made it to school again. I don’t mind being wet, but sometimes it makes me ill and I have a fever after being in the rain and then I have to miss my lessons again.

When I come home from school I am hungry, but my family are working on the small farm. I go out looking for fire wood and then I start cooking for us all.

Many times my parents have asked me to stop studying and to stay at home to help in the family. They say to me What are you learning for? Does learning at school give you food? They also tell me that my study is meaningless because they say I will be a farmer’s wife, like all the other women in the village.

They say to me Please help us, we need you. Please don’t go to school.

And I plead with them: Please give me a chance to study, I want to become a good teacher. I will try my best to be a smart student and I will help with the work at home. I will help as much as I can if you please allow me to go to school.

And so, because I work in the house and in the vegetable garden besides my studies I can go to school.

But when my parents are ill I have to stop studying, I have to stay at home to help until they are better again and then I can go back to school.

I help plant the corn, look after the water melons, cut the rice and I often work with one hand and study with my other hand, in which I hold a textbook.

Now I am in grade 9, no-one in my family has done more than grade 5 or 6. Actually for most people in my village grade 6 is really high. I want to go to university but I am worried that there won’t be any money to pay for my university studies. Last year I studied English at the pagoda in my village and after that at a private school. I studied very hard to learn to speak English and after 9 months I finished my English studies. Now I teach English in my village, I do it for free because I want other children to have the opportunity to study English, even if they have no money.

I get up at 4 in the morning to help my family and I stay up late till 11 to do my studies. My parents still repeatedly ask me Please help us, we need you. Please don’t go to school.

And I say to them that I still want to be a good teacher. And I tell them even if we have money struggles, we will overcome these struggles and find ways to help our family as well as allowing me to study. And make my life brighter in the future.

My name means gold; for me education means a golden opportunity.

Mooi hè.

Vervolgens gaat Sovann naar het RTTC, Regional Teacher Training Center, om de opleiding tot basisschoollerares te volgen. Ze is afgelopen jaar afgestudeerd en staat nu voor de klas in een dorpje aan de overkant van de Sekong rivier. Afgelopen januari is ze getrouwd en naar Stung Treng verhuisd. Sinds maart is ze assistent van Ans en verdient ze voldoende om haar familie ook financieel te ondersteunen.

Sue S’day Chhnam Thmei 

Gelukkig Nieuwjaar

We stromen nog even mee

Na de vakantie is het moeilijk om de draad weer op te pakken.

Ans kwakkelt nog met haar darmen en moet haar nieuwe assistent inwerken waardoor zij niet veel in het ziekenhuis aanwezig kan zijn.

Martin heeft besloten om te stoppen met het geven van de Engelse lessen op het Provinciale kantoor voor Educatie. Over het RTC twijfelt hij nog maar zijn animo om door te gaan is gering. Hij is voortdurend bezig mensen te ronselen voor zijn lessen. De deelname is echter te willekeurig om met een vaste groep iets te bereiken. Ze zijn druk met hun werk of het gehele kantoor is afwezig wegens een externe activiteit. Een oud-collega van hem zei dat de docent zelf verantwoordelijk is voor de marketing van zijn lessen en niet moet zeuren over zijn studenten. Dus de lessen waren niet stimulerend genoeg om de studenten te motiveren zullen we maar stellen. Martin heeft echter weinig zin meer om lessen voor te bereiden die vervolgens om wat voor reden dan ook nauwelijks doorgang vinden. Jammer voor de 2 of 3 personen die wel ongeveer de helft van de lessen aanwezig zijn.

Voor het RTC gaat hij workshops organiseren over lesplanning en didactiek. Voordeel daarvan is dat het voor de docenten gewoon werk is en hij ze dus niet van ander werk afhaalt om zijn les te volgen. Wel grappig om lesplanning en didaktiek te gaan verzorgen terwijl de eigen lessen waarschijnlijk gaan stoppen. Wanneer hij definitief stopt met de Engelse lessen zal hij een andere bezigheid moeten zoeken.  

Tot  zijn verbazing is zijn verslag over ‘Health’ bijna letterlijk overgenomen in de nu net rondgemailde proefversie van het VSO jaarverslag Cambodja. Vier dagen VSO workshops en redactioneel verwerken heeft geen zichtbare veranderingen in zijn stuk opgeleverd. Hij blijft het een grappig idee vinden dat hij als ‘vrijwillig vrijwilliger’ zo’n stuk gepubliceerd kan krijgen. Nu maar zien in hoeverre hij zijn eigen gekleurde paasei terugvindt in het officiële rapport.

Michiel en Annemiek hebben na de vakantie wel meteen hun draai gevonden. Beiden zijn gestart met hun stages en hebben dit de eerste 2 weken als prettig en nuttig ervaren. Michiel, die even moest wennen aan de Hollandse kost, heeft zijn stage op de VU in Amsterdam. 

Annemiek is gestart bij het Khmer tribunaal en we komen er achter dat beltegoeden heel plotseling op kunnen zijn als je niet dezelfde Cambodjaanse provider hebt.

Martins probleem met aanwezigheid van studenten lijkt op hetzelfde fenomeen als bij de preceptors bij Ans. Er lijkt weinig animo, geen discipline en enthousiasme te zijn om ook maar enig verbetering in wat dan ook aan te brengen. Als er geen financiële gift tegenover staat is de motivatie ver te zoeken en vraag je je af voor wie je het allemaal doet. Het lijkt erop dat wij vinden dat het nodig is en niet zij. Terwijl uit vele onderzoeken en getallen blijkt dat Cambodja een van de armste en minst ontwikkelende landen ter wereld is. Vooruitgang en verbetering is wenselijk maar dan liever geleverd door de Barangs en NGO’s en niet door hen zelf. 

Het is en blijft het stekelige dilemma van ontwikkelingswerk. Hoe er voor te zorgen dat de mensen zelf aan de slag gaan zonder ze afhankelijk te maken van de externe steun. Wij weten het even niet.  

Sophea, Ans haar 1^e tolk, meldde in het verleden dat de Cambodjaan lui is. In onze ogen zijn het juist harde werkers die onder omstandigheden werken waar we in Nederland van gruwelen.Pal in de bloedhete zon zware handarbeid, hun hoofd bedekt met een pet en lange mouwen en handschoenen aan tegen verbranding. Dat wij hier een verkeerd beeld van hebben is natuurlijk mogelijk. Voor Sophea bleek het moeilijk om in een fulltime job haar zaken goed te organiseren. 

Sophea heeft met Biju besloten om in Stung Treng te gaan bevallen. In eerste instantie kiezen ze voor een Franse NGO kliniek in Siem Reap. Meer kennis, apparatuur en hygiënischer. Maar de afstand en de kosten voor een verblijf in Siem Reap heeft ze doen besluiten om daar niet te gaan bevallen. Het feit dat Biju klaar is met zijn VSO werk en nog geen andere baan heeft gevonden maakt hun financiële situatie zorgelijk. Ze hebben Ans gevraagd om haar bevalling te begeleiden en daar zegt ze natuurlijk geen nee tegen. Alle voorwaarden lijken gunstig dus er is geen reden om het niet aan te durven. Sophea is 37 weken zwanger en zal ergens in de komende 5 weken gaan bevallen.

Op de inzet van Ans’ haar 2^e tolk Sovann lijkt niets aan te merken. Naast haar baan als basisschooljuf in de vroege ochtenduren zet ze zich voor 100 % in om Ans te helpen. Doordat ze alleen ’s middags en ’s avonds voor Ans kan werken moeten er een aantal dingen omgegooid worden. ’s Middags samen met Ans en ’s avonds vertaalwerk. Wel even wennen want Ans is op haar best in de morgen en deze constructie valt tegen. Ze is momenteel weinig op de afdeling omdat de middag voor inwerken gebruikt wordt. De al bestaande workshops moeten aangepast en vertaald worden. Dit doet zij nu samen met Sovann waardoor er geen tijd overblijft om naar de afdeling te gaan. Gelukkig komen er pas na Khmer oud en nieuw ( 13/14/15 april) weer studenten van het RTC naar het ziekenhuis. Dat is het moment voor Ans om daar weer aan de slag te gaan. Grappig of juist niet is het feit dat ook Sovann zwanger blijkt te zijn. Zoals het hoort zullen we maar denken. Getrouwd in januari en nu zwanger. Mooi vruchtbaar werk, kan Ans misschien nog een bevalling gaan doen. Daarnaast gaat Sovann komende week beginnen met ons wat Khmer lessen te geven.

De opgebouwde goodwill in het ziekenhuis heeft geen schade op gelopen. Vrijdagochtend is Ans samen met Sophea naar het ziekenhuis geweest voor haar laatste routine echo. Iedereen is  blij de beide dames weer te zien en zijn zeer geïnteresseerd hoe het met ze gaat. Sophea is hoogzwanger en Ans duidelijk herstellende van een hardnekkige diarree. Er is alle begrip voor het minder aanwezig zijn op de afdeling.

Ans heeft met haar preceptors haar plannen besproken en iedereen is enthousiast. Helaas is niet iedere preceptor gemotiveerd om in de Health Centers workshops te gaan geven. Voor  de 3 workshops is per onderdeel nu wel één preceptor gevonden die de workshops wil faciliteren. Maar er blijven er dan nog 2 preceptors over. De een heeft kleine kinderen thuis, waaronder haar neefje van 5 waarvan de beide ouders verongelukt zijn tijdens een auto-ongeluk, Ze kan niet langer dan 8 uur van huis. De ander is nog onduidelijk. Als de nieuwe hoofdverloskundige in mei aangesteld wordt zal Ans met haar gaan praten om samen een oplossing voor deze situatie te vinden.

Ans heeft gekozen om de preceptors zelf workshops te laten geven zodat ze meer kennis en zelfvertrouwen opdoen. De hoop is dat ze vervolgens beter in staat en bereid zijn om de studenten praktijkles te geven tijdens hun stages. De volgende stap is ze te stimuleren om de studenten daadwerkelijk bevallingen te laten doen.

VSO Nederland en VSO Cambodja hebben toegestemd in een verlenging van Ans haar plaatsing tot februari 2016. VSO International (UK) moet het besluit nog goedkeuren maar dat lijkt een administratieve handeling. VSO Nederland heeft een donateur gevonden die de plaatsing vanaf juli 2015 tot februari 2016 zal bekostigen.  Ans heeft bedongen dat wij in september 3-4 weken naar Nederland kunnen om daar wat zaken te regelen (bijv. hypotheek en nieuw paspoort) en om het 60 jarige huwelijk van Pa en Ma Ohms mee te vieren. Vanzelfsprekend zullen we deze vakantie ook gebruiken om op visite te komen en onder het genot van een hap en een slok bij te kletsen.

De verlenging betekent dat we een aantal nieuwe plannen kunnen gaan maken. Uitbreiden van workshops en het verbeteren van de relatie school – ziekenhuis als voornaamste. Op het RTC kan ook Martin een rol van betekenis blijven spelen.

We zijn blij dat we ons verblijf kunnen verlengen maar met name Martin heeft zich wel zorgen gemaakt over de darmklachten van Ans en getwijfeld over het gezondheidsrisico. Het klimaat is en blijft een factor om rekening mee te houden. De arts in Phnom Penh heeft Ans echter verzekerd dat ze gewoon pech heeft gehad met deze besmetting. Maar toch… 

En we gaan het regenseizoen beleven. Eindelijk wat anders dan steeds maar zon. Het is inmiddels bloedheet en de temperatuur loopt steeds verder op. ’s Ochtends om 6 uur wijst de thermometer buiten 28° en binnen 32° Celsius.  's Middags wordt het bijna 40° C. Volgens de mensen zou het voor Khmer nieuwjaar 3x moeten regenen. Afgelopen zondagnacht is er daadwerkelijk een plensbui gevallen, de eerste sinds oktober, maar verkoeling levert dat niet op. De mango’s die aan de bomen in de tuin groeien kunnen dat water goed gebruiken. En ook wij snakken naar wat verkoeling maar dat zit er voorlopig nog niet in.

We zweten en druppelen gewoon verder.

O ja, volle maan verduistering zichtbaar aan onze Aziatische hemel.

Pasen, daar doen ze hier niet aan. Wij wensen u echter allen prettige paasdagen.

Li Hai